Natiq Hümbətovun daha bir elmi məqaləsi Avropanın nüfuzlu jurnalında çap olunub

TƏBRİK EDİRİK!..

Bu günlərdə dəyərli ziyalımız, tanınmış ictimai xadim, zəhmətkeş tədqiqatçı, tarixçi-alim-politoloq, "ZiM.Az"ın şərhçisi, "Zirvə" və “Turan” İnformasiya Mərkəzlərinin, "Borçalı" və "Şərqin səsi" qəzetlərinin Redaksiya Heyətinin üzvü, "Zirvə" mükafatı laureatı, "Travelon" Şirkətinin baş direktoru, çox hörmətli Natiq Hümbətovun Baş ofisi Mərkəzi Avropada – Avstryanın paytaxtı Vyana şəhərində yerləşən və Çex Respublikasının paytaxti Praqa şəhərindəki "PREMIER PUBLISHING" nəşriyyatdında çap olunan nüfuzlu - İnpakt faktorlu – “ERİH+”, "Copernicus" və s. yüksək indeksli “European Science Review” ("Avropa Elmi icmalı”) adlı elmi jurnalının (ISSN 2310-5577) 2025-ci ildə nəşr olunan 9-10-cu sayında ingilis dilində "Some Perspectives in Historiography on the Existence of Kipchak Statehood" ("Qıpçaq dövlətçiliyinin mövcudluğuna dair tarixşünaslıqda bəzi perspektivlər") adlı daha bir elmi məqaləsi işiqüzü görüb.

Məqalədə Avropa xalqlarının kuman və ya koman, rusların isə polovtsu adlandırdığı qıpçaqların dövlətçiliyi mövzusuna həsr olunmuş tarixşünaslığın qısa təhlili təqdim olunur, bəzi Qərb, Rus-Sovet və Qazaxıstan alimlərinin qıpçaq dövlətçiliyinin mövcudluğu və təbiəti ilə bağlı yanaşmaları qısaca təsvir edilir. Qeyd olunur ki, Kimek xanlığını (Kimek Konfederasiyasını) köçəri dövlətçilik forması kimi qəbul edən məşhur Amerika türkoloqu Peter Golden, qıpçaqlarla bağlı dövlətçiliyin olmaması fikrini dəstəkləyir. O, qıpçaq xanlarını lider, onların dövlət qurumlarını isə sadəcə tayfalar konfederasiyası hesab edirdi. S.A.Pletneva, G.A.Fedorov-Davıdov, Z.M.Şarapova və başqaları kimi əksər rus-sovet tarixçiləri qıpçaqların iqtisadiyyatının, sosial quruluşunun və mədəniyyətinin erkən feodal dövlət səviyyəsinə çatmadığı fikrini müdafiə edirdilər. V.V.Bartoldun əsərlərindən təsirlənən bəziləri qıpçaqların vahid dövlətinin olmadığına inanırlar. Lakin onların müxtəlif etnosiyasi və ərazi birlikləri dövlət qurumları - xanlıqlar səviyyəsinə çatmışdır. Qazaxıstan alimlərinin bu problemə münasibəti digərlərindən xeyli fərqlənir. Şərqşünas B.E.Kumekov qıpçaqları Kimek dövləti ənənələrinin varisləri hesab edir. Onu N.E.Kuzembayev, A.Ş.Kadırbayev və başqaları da dəstəkləyir. Qazaxıstan alimi S.M.Axinjanovun problemə öz baxışı var. O, qıpçaqların vahid dövlətinin olmaması fikrinə sadiqdir. Lakin alim ayrı-ayrı etno-ərazi birliklərinin - Şərqi Dəşti Qıpçaq və Qərbi Dəşti Qıpçaqın erkən federativ dövlət səviyyəsinə çatdığını düşünür. Bir sözlə, məqalə qıpçaqların dövlətçiliyi tarixini öyrənmək baxımından böyük əhəmiyyətə malidir.

https://ppublishing.org/media/uploads/journals/article/ESR_9.10_p53-59.pdf

Biz də dəyərli həmkarımız – tanınmış tarixçi-alim, çox hörmətli Natiq Hümbətovu yeni nailiyyəti münasibəti ilə ürəkdən təbrik edir və ona yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!..

Müşfiq BORÇALI,
ZiM.Az


.